Niel Van Meeuwen Kessels & Smit, The Learning Company

Niel Van Meeuwen
Sociale Media in een ‘organiseren’

In een vorig blogbericht hebben we de redenering opgebouwd dat organisaties steeds meer ‘organiseren’ worden, organisaties als een proces. Dat wil zeggen: een groep mensen met een bepaald doel voor ogen, die zich telkens – met aandacht voor ieders talent en bezieling – opnieuw rond nieuwe of bestaande ‘klussen’ of ‘vraagstukken’ groepeert, daarin nieuwe aanpakken uitprobeert, reflecteert en leert en zo gaandeweg, inspelend op de omgeving, zijn doelen realiseert. In een interview met Marloes de Jong, vertelt Niel van Meeuwen, gepassioneerd rond de rol van sociale media in organisaties, dat het gebruik van sociale media onmisbaar is bij die processen. Niel licht zijn perspectief nader toe.

Niel, kun je eens uitleggen waar je jouw perspectief – het belang van sociale media – op baseert?
Laten we vertrekken bij het idee dat organisaties steeds kennis-intensiever zijn. Het wordt steeds belangrijker om kennis productief in te zetten gerelateerd aan de vraagstukken die zich in de organisatie voordoen of zich aandienen. Die vraagstukken zijn vaak niet te plannen, ze doen zich voor op alle momenten van de dag, bij alle professionals in organisaties. Dat heeft als gevolg dat medewerkers snel en flexibel moeten kunnen inspelen op deze vaak complexe, urgente en uitdagende vraagstukken. Daarin is de verbinding tussen collega’s en betrokkenheid op elkaars werk heel belangrijk: als je urgente vraagstukken in het werk wilt aanpakken, waarin kennisproductiviteit nodig is, dan heb je elkaar nodig om de beschikbare kennis op de juiste momenten en op slimme manieren met elkaar te kunnen verbinden. Het gaat niet alleen om elkaar weten te vinden, maar ook om aantrekkelijkheid: elkaar kennen en zien op ieders talenten, naar de toegevoegde waarde van elke collega, zodat je weet wie je waarvoor kunt betrekken en inzetten.

Om de dagelijkse uitdagingen in mijn werk het hoofd te kunnen bieden, heb ik er als professional alle belang bij om te weten waar mijn collega’s mee bezig zijn. Door dat van elkaar te weten, ontstaat een verbondenheid die leidend is om écht te kunnen samenwerken, elkaar te helpen bij vraagstukken en dus kennisproductief te zijn.

Maar wat doen sociale media hier dan in?
Wel, met de opkomst van sociale media beschikken we opeens over de instrumenten die het ons – op grote schaal en tegen een daarvoor niet gekende snelheid – in staat stellen die verbondenheid tussen collega’s en andere professionals te ondersteunen. Zo kun je stellen dat sociale media twee cruciale functies in kenniswerk kunnen vervullen:

  • Allereerst werken sociale media als een soort GPS, een digitale kaart die toont waar mijn collega’s en de mensen uit mijn netwerk op dit moment mee bezig zijn. Het geeft rechtstreekse, eerstehands informatie over wie zich waar bevindt: letterlijk, bijvoorbeeld bij welke klant een collega op dat moment aan het werk is, en figuurlijk, omdat mensen delen waar zij aan werken, mee worstelen, over denken. Zo gebruik ik twitter niet alleen om te zien waar anderen mee bezig is, maar ook om te delen waar ikzelf aan werk, op dat moment. Zodat anderen mij ook kunnen zien. Op die manier ontstaat betrokkenheid op elkaar: van elkaar weten wie wat aan het doen is. En op een schaalgrootte die uniek is en veel verder reikt dan je vanuit live contacten ooit zal kunnen bijhouden.
  • Daarnaast stellen sociale media een enorme bron aan kennis beschikbaar. Zodra ik zie dat een collega met een specifiek vraagstuk aan de slag gaat, zal ik een linkje sturen van een artikel dat ik daar vorige week over las, of ik breng die collega in contact met iemand anders die rond dat thema leuke dingen doet. En dat gebeurt ook omgekeerd: tweeps (twitter people) gaan mij voeden met leuke blogberichten, artikelen of gewoon hun persoonlijke mening op een tweet die ik de wereld in stuurde. Daar reageer je op, anderen retweeten jou, je krijgt online gesprekken. Kortom, je doet mee aan wat steeds meer kenniswerk 2.0 genoemd wordt. En zo blijkt: de wereld zit in je smartphone!

Het klinkt logisch en aannemelijk. Gekoppeld aan het tijd- en plaatsonafhankelijk werken, de kenniseconomie en andere behoeften van nieuwe generaties helpen de sociale media om elkaar te blijven vinden. Waarom gebeurt het dan toch niet overal? Wat houdt ons tegen?
Het bijzondere aan de werking van heel wat sociale media, is dat ze een soort van wezenlijke spanning zetten op een aantal overtuigingen en gewoontes die we al decennia lang hanteren.

Bijvoorbeeld die van beheersing en controle: we maken graag heldere procedures, zodat iedereen weet wat hij kan verwachten en we de zaken kunnen beheersen. Als je sociale media naast onze traditionele manier van managen en organiseren zet, kan je sociale media bestempelen als een heel anarchistisch medium. Want als je bijvoorbeeld iets tweet, heb je geen enkele controle over wat daarmee gebeurt: wat mensen erover gaan zeggen, ermee gaan doen. Sociale media laten zich niet voorschrijven, niet controleren of in procedures gieten. Spannend toch, als je al die jaren gewoon bent geweest om alles voor te schrijven of gehoorzaam uit te voeren?

Je als professional op sociale media bewegen vraagt ook om authenticiteit. Als je jezelf op het sociale media begeeft, doet dat een groot beroep op je eigenheid, zowel professioneel als privé: waar ben je van, wat vind je echt? Sociale media bestaan bij de gratie van meningen. Op twitter heeft het weergeven van een abstracte visie of een algemene waarheid – iets wat we in organisaties nog best wel eens doen – niet zoveel zin. Stel je eens voor dat iedereen in jouw bedrijf zijn mening mag verkondigen? En dan nog eens lekker ongenuanceerd in 140 characters?

Wat raad je mensen aan die nieuwsgierig zijn geworden door jouw perspectief en de mogelijkheden van sociale media?
Het gewoon gaan doen is de eerste stap. Zo begeleid ik momenteel een lerend netwerk bij de VOV (Vereniging voor Opleidingsverantwoordelijken in Vlaanderen) rond het gebruik van sociale media in leerprocessen waar we er gewoon mee aan de slag gaan. Deelnemers posten hun leerervaringen op twitter. Zo blijkt een blokkerende overtuiging: “Wat heb ik nu te melden? Waar moet ik over tweeten?” en “Ik kom al niet rond met mijn mailbox, hoe moet ik dan ook nog mijn twitteraccount bijhouden?”. In plaats van hierover te praten, posten mensen dit nu als tweet. Anderen reageren daar direct op, door te delen hoe zij daarmee omgaan en door linkjes te sturen van blogs of andere behulpzame informatie. Daar ontstaan dus ter plekke kennisproductieve processen! En ieder is voor zich aan het ontdekken welke strategieën het beste passen. Bijvoorbeeld :‘als ik die persoon ga volgen, volgt hij mij terug’ of ‘je hebt maar 140 karakters, dus je moet heel scherp zijn en de nuance loslaten’. De belangrijkste stap is dus: durf te gaan experimenteren, kijk eens wat er voor jou werkt. En pas op basis daarvan je strategieën aan: wat werkt wel of niet bij mij?

Maar omdat het in mijn visie zo sterk samenhangt met kennisproductiviteit en het werken van de toekomst, ligt er eigenlijk een vraag voor die je eerst hebt te beantwoorden. Namelijk: wil je echt een kenniswerker zijn? Wil je echt kennisproductief zijn? Wil je echt vanuit autonomie en eigen verantwoordelijkheid werken? AIs je antwoord volmondig ‘ja’ is, dan kun je niet zonder sociale media!

Met heel veel dank aan Marloes voor de hulp bij het schrijven van deze blog!

Deze blog verscheen eerder als bijdrage aan de blogreeks ‘Organiseren’ van Kessels & Smit, The Learning Company, op www.kessels-smit.com onder inspiratieblog.

3 Responses to Sociale Media in een ‘organiseren’

  1. Jelle Koning says:

    Beste Niels,
    Eens met je beschouwing dat de verandering binnen kennisintensieve organisaties mooi samenvalt met de opkomst van sociale media producten als twitter. Misschien wel de vraag, wie was er eerder de kip of het ei?

    De “techniek” van sociale media kan informatie intensieve organisaties, zoals bijvoorbeeld gemeenten en overheden, ook enorm helpen. Ik sprak laatst een ambtenaar die telkens weer moest nadenken over wie ook alweer over welk onderwerp op de hoogte gehouden moest worden. Hoeveel makkelijker is het als hij gewoon alles (intern) openbaar maakt met sociale media achtige tools en de overige medewerkers gewoon de juiste mensen of onderwerpen moeten volgen?

    Voorzie jij ook dat er een opdeling ontstaat tussen kennisintensieve bedrijven en “traditionele” productiebedrijven? Ik zelf ben ook vooral geïnteresseerd in de gevolgen die deze ontwikkelingen gaat hebben voor de ondersteunende automatisering. Heb daar wel eens wat over geschreven (http://jellekoning.com/blog/archive/2011-08-18/sociale-media-als-erp), benieuwd wat je daar van vind.

    • Beste Jelle,

      Van harte bedankt voor je waardevolle reactie! Ook het voorbeeld van de overheid is daarin treffend, zo zie je maar welke hefboomkracht sociale media kunnen hebben als het gaat over kennisdeling.
      Wat betreft je vraag over de opdeling tussen kennisintensieve bedrijven en ‘traditionele’ productie-omgevingen: ik denk ook echt dat daar een onderscheid te maken valt. Niet iedereen wil in dezelfde hoge mate een kenniswerker zijn. Wel geloof ik erin dat er ook binnen meer traditionele omgevingen, die minder kennisintensief zijn, zich kennisproductieve processen afspelen – weliswaar op een ander ‘niveau’ dan de kennisintensieve bedrijven. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen op zoek is naar betekenisvol en aantrekkelijk werk, al zal dat voor de éne iets helemaal anders zijn dan voor de andere…
      Hele leuke blog heb je daarbij geschreven. Leuk ook hoe je de connectie met het gedachtengoed van Menno Lanting maakt. Ik heb het met plezier gelezen.

      Groeten,

      Niel

  2. jelle says:

    Hoi Niel,
    Dank voor het compliment, voel je vrij ook op mijn blog rechtstreeks te reageren :-)
    groet jelle

Leave a Reply

Tags
Over de Auteur

Name: Niel

Web Site: http://www.nielvanmeeuwen.be

Bio: Social Media, Knowledge Work, Learning and Development, Organization 2.0, Appreciative Inquiry, Creative Designer, Kessels & Smit, The Learning Company